Rozumiem angielski, ale nie potrafię mówić. Dlaczego tak się dzieje i jak to zmienić?

Oglądasz serial po angielsku i rozumiesz większość dialogów. Czytasz wiadomości, artykuły albo posty w mediach społecznościowych i bez większego problemu domyślasz się znaczenia. Kiedy jednak ktoś zadaje Ci proste pytanie po angielsku, nagle w głowie pojawia się pustka.

Znasz odpowiedź. Wiesz, co chcesz powiedzieć. Problem w tym, że nie potrafisz szybko znaleźć odpowiednich słów.

Brzmi znajomo?

Wielu uczniów mówi mi:

„Rozumiem angielski, ale nie potrafię mówić”.

„Znam dużo słów, ale podczas rozmowy ich nie pamiętam”.

„W domu wszystko umiem, a kiedy mam coś powiedzieć, zaczynam się stresować”.

Dobra wiadomość jest taka, że nie oznacza to, że nie znasz angielskiego. Najczęściej oznacza jedynie, że Twoja znajomość języka jest bardziej bierna niż aktywna.

W tym artykule dowiesz się, dlaczego tak się dzieje i co możesz zrobić, aby zacząć mówić pewniej, swobodniej i bez ciągłego tłumaczenia zdań w głowie.

Rozumienie i mówienie to dwie różne umiejętności

Kiedy czytasz lub słuchasz, rozpoznajesz słowa, które już gdzieś widziałeś albo słyszałeś. Masz kontekst, który pomaga Ci zrozumieć znaczenie. Nie musisz samodzielnie budować całej wypowiedzi.

Podczas mówienia sytuacja wygląda inaczej.

Musisz szybko:

• przypomnieć sobie odpowiednie słowo,

• wybrać właściwą formę gramatyczną,

• ułożyć zdanie,

• poprawnie je wymówić,

• zareagować na wypowiedź drugiej osoby.

To wiele czynności wykonywanych niemal jednocześnie.

Dlatego możesz rozumieć zdanie:

I’ve never been to London. - Nigdy nie byłem w Londynie [ajw newa bin tu London],

ale mieć trudność z samodzielnym użyciem podobnej konstrukcji podczas rozmowy.

Nie chodzi więc o brak wiedzy. Chodzi o brak wystarczającej liczby okazji do aktywnego używania języka.

1. Uczysz się głównie biernie

Oglądanie seriali, słuchanie podcastów i czytanie tekstów po angielsku jest bardzo wartościowe. Pomaga osłuchać się z językiem, poznawać słownictwo i lepiej rozumieć naturalne wypowiedzi.

Problem pojawia się wtedy, gdy na tym kończy się Twoja nauka.

Możesz codziennie oglądać angielskie filmy, ale jeśli nigdy nie próbujesz samodzielnie opowiadać, odpowiadać na pytania albo budować zdań, mówienie nadal będzie trudne.

Co zrobić?

Po obejrzeniu krótkiego filmu odpowiedz własnymi słowami na trzy pytania:

• What was the video about? - O czym było video? [łot łos de vidijo ebałt]

• What was the most interesting part? - Co było najbardziej interesujące? [łot łos de mołst inczresting part]

• Do you agree with the speaker? - Czy zgadzasz się z mówcą? [du ju agri łyf de spiker]

Nie musisz mówić idealnie. Ważne, żebyś zaczął lub zaczęła wykorzystywać poznane słowa we własnych zdaniach.

2. Najpierw układasz całe zdanie po polsku

Wiele osób podczas rozmowy robi coś takiego:

1. Układa odpowiedź po polsku.

2. Próbuje przetłumaczyć każde słowo.

3. Zastanawia się nad gramatyką.

4. Sprawdza w głowie, czy zdanie na pewno jest poprawne.

5. Dopiero wtedy zaczyna mówić.

Nic dziwnego, że rozmowa staje się stresująca i powolna.

Języków nie da się zawsze tłumaczyć słowo w słowo. Angielski często wykorzystuje inne konstrukcje niż polski.

Zamiast próbować przetłumaczyć skomplikowane zdanie:

„Nie jestem pewna, czy uda mi się dotrzeć na czas, ponieważ prawdopodobnie utknę w korku”,

możesz powiedzieć prościej:

I might be late because of the traffic. - Mogę się spóźnić ze względu na korki. [Aj majt bi lejt bikozof de trafik]

Prostsze zdanie nadal przekazuje najważniejszą informację.

Co zrobić?

Podczas mówienia nie pytaj:

„Jak dokładnie powiedzieć to zdanie po angielsku?”.

Zapytaj:

„Jak mogę przekazać tę myśl za pomocą słów, które już znam?”.

Swobodna komunikacja nie polega na tworzeniu najbardziej skomplikowanych zdań. Polega na skutecznym przekazywaniu znaczenia.

3. Uczysz się pojedynczych słówek zamiast całych zwrotów

Załóżmy, że uczysz się słowa:

reservation – rezerwacja

Znajomość samego słowa nie zawsze wystarczy, żeby użyć go podczas rozmowy.

Dużo praktyczniejsze będzie zapamiętanie całych zwrotów:

I have a reservation. - Mam rezerwację. [aj hewa rezerwejszyn]

I’d like to make a reservation. - Chciałabym zrobić rezerwację. [ajd lajk tu mejka rezerwejszyn]

Can I change my reservation?- Czy mogę zmienić moją rezerwację? [kenaj czencz maj rezerwejszyn]

The reservation is under my name.- Rezerwacja jest pod moim nazwiskiem. [de rezerwejszyn ys ander maj nejm]

Takie fragmenty języka możesz później szybko wykorzystać w restauracji, hotelu albo podczas rozmowy telefonicznej.

Co zrobić?

Zamiast zapisywać jedno słowo, zapisuj:

• całe zdanie,

• typowe połączenie wyrazów,

• krótką odpowiedź,

• pytanie, które możesz wykorzystać w prawdziwej sytuacji.

Nie ucz się tylko:

advice – rada

Ucz się:

Can you give me some advice? - Czy możesz mi coś poradzić? [kenju giw mi sam edwajs]

That’s good advice. - To dobra porada. [daca gut edwajs]

I need your advice. - Potrzebuję twojej porady. [Aj nid jor edwajs]

Dzięki temu nie musisz budować każdego zdania od zera.

4. Chcesz mówić bez żadnych błędów

Perfekcjonizm jest jednym z największych wrogów swobodnego mówienia.

Możliwe, że podczas rozmowy bardziej skupiasz się na tym, czy używasz właściwego czasu, niż na tym, co właściwie chcesz przekazać.

Pojawia się myśl:

„A co, jeśli zrobię błąd?”.

W rezultacie milczysz, mimo że znasz odpowiedź.

Pamiętaj, że rozmowa nie jest sprawdzianem. Twój rozmówca zwykle nie analizuje każdej końcówki i każdego przyimka. Chce przede wszystkim Cię zrozumieć.

Co zrobić?

Przyjmij zasadę:

Najpierw komunikacja, później poprawność.

Oczywiście warto pracować nad gramatyką i błędami. Nie musisz jednak poprawiać wszystkiego w trakcie każdego zdania.

Najpierw dokończ wypowiedź. Dopiero później zastanów się, co można powiedzieć lepiej.

5. Znasz trudne słowa, ale nie masz zautomatyzowanych podstaw

Możesz znać słowa takie jak:

beneficial - korzystny [benefiszyl], significant- znaczący [sygnyfikynt], challenging- stanowiący wyzwanie [czelendzin]

a jednocześnie mieć problem z szybkim powiedzeniem:

I went there yesterday. - Poszedłem tam wczoraj. [Aj łent der jesterdej]

I don’t really like it. - Nie za za bardzo to lubię/ Nie za bardzo mi się to podoba. [Aj dont rili lajkyt]

Could you repeat that? - Czy mógłbyś to powtórzyć? [kuldźju ripit dat plis]

W codziennych rozmowach bardzo często korzystamy z prostych słów i powtarzalnych konstrukcji. To właśnie one powinny być dostępne niemal automatycznie.

Co zrobić?

Regularnie ćwicz proste odpowiedzi na codzienne pytania:

How was your weekend? - Jak minął ci weekend? [hał łos jor łikynt]

What do you do? - Czym się zajmujesz? [łot du ju du]

What are you doing tomorrow? - Co jutro porabiasz? [łot du ju dułing tymoroł]

What kind of films do you like? - Jakie filmy lubisz? [Łot kajnd of fylms du ju lajk]

Have you ever been abroad? - Czy byłeś kiedyś za granicą? [Hewju ewa bin ebrołd]

Spróbuj odpowiadać bez wcześniejszego zapisywania całej wypowiedzi. Możesz zaczynać od jednego lub dwóch zdań, a później stopniowo je rozwijać.

6. Ćwiczysz długo, ale nieregularnie

Jedna dwugodzinna sesja raz w tygodniu może być mniej skuteczna niż dziesięć minut ćwiczeń każdego dnia.

Mówienie wymaga regularnego przypominania sobie języka. Im częściej aktywnie korzystasz ze słów i zwrotów, tym łatwiej będzie Ci po nie sięgnąć podczas prawdziwej rozmowy.

Co zrobić?

Wprowadź krótką codzienną rutynę.

Możesz przez pięć minut:

• opowiadać o swoim dniu,

• opisywać przedmiot znajdujący się w pokoju,

• mówić o swoich planach,

• odpowiadać na jedno pytanie,

• nagrywać wiadomość głosową,

• streszczać przeczytany tekst.

Nie czekaj na moment, kiedy będziesz mieć godzinę wolnego czasu. Zacznij od kilku minut.

Regularność jest ważniejsza niż długość pojedynczej sesji.

7. Stres utrudnia Ci przypomnienie sobie tego, co już znasz

Czasami problemem nie jest brak słów, lecz napięcie.

Kiedy rozmowa zaczyna się niespodziewanie, możesz poczuć presję, że musisz odpowiedzieć szybko i poprawnie. Zaczynasz analizować każdy element wypowiedzi, a słowa, które normalnie znasz, nagle stają się niedostępne.

To właśnie dlatego po zakończeniu rozmowy często myślisz:

„Przecież wiedziałam, jak to powiedzieć!”.

Co zrobić?

Przygotuj kilka zdań, które dadzą Ci czas do namysłu:

Let me think. - Niech pomyślę. [letmi fink]

That’s a good question.- To dobre pytanie. [daca gut kłesczyn]

I’m not sure how to explain it. - Nie jestem pewna czy wiem jak to wytłumaczyć. [ajmnat szjur hałtu yksplejn yt]

What I mean is… - Mam na myśli, że... [łot aj min ys]

How can I put it? - Jakby to ująć... [hał kenajputyt]

Możesz również poprosić rozmówcę o powtórzenie:

Could you say that again? - Czy mógłbyś to powiedzieć raz jeszcze? [kuldżju sej dat egen]

Could you speak a little more slowly? - Czy mógłbyś mówić nieco wolniej? [kuldżju spika lytyl mor slołli]

Do you mean…? - Czy masz na myśli... [du ju min]

Takie zdania są naturalną częścią komunikacji. Korzystają z nich również osoby mówiące płynnie.

Ćwiczenie: pięć minut mówienia

Ustaw minutnik na pięć minut i odpowiedz po angielsku na trzy pytania:

1. What did you do yesterday? - Co wczoraj robiłeś? [lot didźju du jesterdej]

2. What are you going to do this week? - Co zamierzasz robić w tym tygodniu? [łot arju gołing tu du dys łik]

3. What would you like to improve in your English? - Co chciałbyś poprawić w swoim angielskim? [łot wuldju lajk tu impruw in jor inglisz]

Najpierw odpowiedz jednym prostym zdaniem.

Następnie rozwiń odpowiedź, dodając:

• powód,

• przykład,

• opinię,

• dodatkowy szczegół.

Przykład:

I stayed at home yesterday. - Zostałem wczoraj w domu [Aj stejd et hołm jesterdej]

Rozwinięcie:

I stayed at home yesterday because I was tired. I watched a film and cooked dinner. It was a quiet evening, but I really needed it. - Zostałem wczoraj w domu, ponieważ byłem zmęczony. Obejrzałem film i ugotowałem obiad. To był spokojny wieczór, ale naprawdę tego potrzebowałem.

Nie zapisuj całej wypowiedzi po polsku. Nie zatrzymuj się przy każdym błędzie. Twoim celem jest mówienie przez pięć minut, a nie stworzenie idealnej odpowiedzi.

Co zrobić, kiedy nie znasz słowa?

Brak jednego słowa nie musi kończyć całej rozmowy.

Możesz:

Opisać rzecz

Nie pamiętasz słowa „kettle” - czajnik?

Powiedz:

It’s something you use to boil water. = To coś, co używamy, aby podgrzać wodę [yc samfink ju juz tu bojl łoter]

Użyć prostszego słowa

Nie pamiętasz słowa „exhausted” - wyczerpany?

Powiedz:

I was very tired. - Byłem bardzo zmęczony. [Aj łos wery tajed]

Podać przykład

It’s a place where you can borrow books. - To miejsce, gdzie możesz wypożyczać książki. [yca plejs łer ju ken boroł buks]

Poprosić o pomoc

What’s the word for…? - Jak przetłumaczyć...? [łoc de łort for]

To również jest ważna umiejętność językowa. Swobodne mówienie nie oznacza znajomości każdego słowa. Oznacza umiejętność poradzenia sobie nawet wtedy, gdy jakiegoś słowa nie pamiętasz.

Jak zacząć mówić swobodniej?

Nie musisz czekać, aż poznasz wszystkie czasy, tysiące słówek i każdą zasadę gramatyczną.

Zacznij używać tego, co już znasz.

Mów prościej.

Ucz się całych zwrotów.

Ćwicz krótko, ale regularnie.

Nie bój się poprosić o powtórzenie.

Nie traktuj każdego błędu jak porażki.

Mówienie jest umiejętnością, a każdą umiejętność rozwijamy poprzez praktykę.

Możesz znać wiele zasad jazdy samochodem, ale nie nauczysz się prowadzić bez wsiadania za kierownicę. Z angielskim jest podobnie. Sama wiedza nie wystarczy. Potrzebujesz okazji, żeby z niej korzystać.

Najważniejszy pierwszy krok

Dzisiaj nie ucz się kolejnych dwudziestu słówek.

Wybierz pięć zwrotów, które naprawdę mogą Ci się przydać, i ułóż z nimi własne zdania. Następnie wypowiedz je na głos kilka razy.

Nie chodzi o to, żeby mówić idealnie.

Chodzi o to, żeby zacząć mówić.

A co najczęściej blokuje Ciebie?

Brakuje Ci słów? Zastanawiasz się zbyt długo nad gramatyką? A może najbardziej stresuje Cię reakcja rozmówcy?

Podziel się swoją odpowiedzią w komentarzu.

Jeżeli chcesz przełamać barierę mówienia i zacząć wykorzystywać angielski w prawdziwych sytuacjach, zapraszam Cię na zajęcia online lub stacjonarne. Pracujemy praktycznie, w spokojnej atmosferze i bez presji perfekcji.